A mañá comezou entre árbores e coa aparición dun dos pernas longas das fragas de Cabrois. A visita serviu para introducir as crianzas de Xente Miúda nun territorio cheo de pequenos segredos, que foron descubrindo da man de Juan e Luis mentres aprendían a recoñecer algunhas das plantas autóctonas da contorna.

Despois chegou o momento de experimentar. As mazás de Cabrois acabaron convertidas en zume para a merenda e cada nena e neno marchou cunha pequena planta para coidar na casa. Unha maneira de que a mañá non rematase ao deixar as fragas, senón que cada un puidese levar consigo un anaco do aprendido.

Ao mediodía, a Taberna volveu ser punto de encontro. Manuel Rodríguez, do restaurante Playa de Cova, e Begoña Vázquez, do Regueiro da Cova, trouxeron ata Castelo dous petiscos con sabor á Ribeira Sacra: cachena, anguila afumada, mazá e castaña por unha banda; ovo frito, pato, castañas e panceta celta pola outra.

E mentres se comía, Tapa d’Orella foi facendo medrar o ambiente pouco a pouco. Joaquín e Darío puxeron música, bromas e moita interacción co público ata converter a praza nunha festa. A previsión anunciaba choiva, pero acabou saíndo o sol. Así que O menos malo resultou ser, precisamente, o tempo.

Pola tarde, os Contos de Castelo, que tiveron lugar en Vilaverde, puxaron a palabra no centro en Vilaverde. Josinho da Teixeira e Manolo Maseda, xa veteranos do festival, impartiron un obradoiro de regueifa no que a teoría durou pouco: axiña houbo persoas dispostas a subir ao palco e probar coas súas propias coplas.

A regueifa demostrou unha vez máis que é unha tradición que non está pechada no pasado. Pódese aprender, improvisar, rir e participar, sexa cal sexa a idade ou o lugar de procedencia. E ao final, xa non eran só as persoas que subiran ao palco: todo Vilaverde acabou cantando ‘A regueifar, a regueifar, aquí no Castelo Conta’.

Esa mesma vontade de manter viva a lingua apareceu tamén pola noite, desta vez desde a música urbana. Kid Mount abriu o serán co seu electro-xinzo, facendo bailar ao público a ritmo de reguetón e electrónica e cunha proposta que leva o galego a sons e espazos nos que, ata non hai tanto, non era habitual atopalo. Ao rematar, agradeceu precisamente ese apoio a quen fai posible que novas propostas continúen medrando.

Despois, 9Louro tomou o relevo cun directo no que mesturou pop, trap e reguetón, entre cancións, interacción co público e as lanternas dos móbiles iluminando a praza. Tamén houbo un momento para deixar a guitarra e a voz soas, nunha pausa máis íntima antes de volver á enerxía do concerto.

Quizais por iso cobra máis sentido a frase de Finita Gay que dá título a esta xornada: ‘Todas levamos o lume pra mudar a nosa historia’. O lume tamén está aquí: en quen recupera a regueifa, en quen ensina as especies autóctonas do país, en quen fai música en galego e en quen se achega a escoitala. Ao final, diso se trata: dos pequenos xestos que axudan a que a nosa lingua e a nosa cultura sigan tendo espazo para medrar.

O martes do Castelo Conta, en fotos!